Hukuki tercüme en önemli tercüme türlerinden biri olup hayatımızın hemen hemen her alanında gereklidir. Hukuki tercüme en genel tanımıyla hukuki metinlerin, belgelerin ya da makalelerin çevirisi için gerçekleştirilen bir hizmettir. Mahkeme kararları, sözleşmeler, uygunluk belgeleri, uzman raporları, yönetmelikler, kanunlar ve vekaletnameler hukuki tercümenin konusunu oluşturan belgeler arasında ilk sıralarda yer alır.
Hukuki tercüme hukuki terimlerin doğru bir şekilde kullanılmasının ve kesin ifadelerin yer almasının zorunlu olduğu çeşitli hukuki metinlerin ve belgelerin çevirisi ile ilgilenen bir çeviri türü olduğundan son derece titizlikle yapılmalıdır. Sahip olduğu özellikler ve kapsamı nedeniyle hukuki tercüme karakteristik olarak teknik kılavuzlar gibi doğrudan doğruya belgelere yönelik standart çeviri türlerinden çok daha karışıktır.
Hukuki tercüme hizmeti verecek olan çevirmen ana dil düzeyinde yabancı dil hakimiyetinin yanı sıra hatalı çeviri olasılığını ortadan kaldırmak için çeviri konusu hakkında ayrıntılı bilgiye sahip bulunmalı aynı zamanda hem kaynak hem hedef dilin konuşulduğu toplumların hukuk sistemlerine hakim olmalıdır. Hukuki tercüme türleri arasında sözleşmeler, patentler, vasiyetnameler, yasal hükümler, akreditifler, transkriptler, tapular, dava belgeleri, göçmenlik belgeleri, finansal belgeler, yasal yazışmalar ve yeminli ifadeler sayılabilir.
Hukuki Tercüme Geniş Kapsamlı Bir Çeviri Türüdür
Hukuki metinlerin çevrilmesi için iki temel süreç izlenir. Standart hukuki tercüme hizmetlerini hukuki bir geçmişe ve hukuki çeviri uzmanlığına sahip olan çevirmenler gerçekleştirir. Daha sonra çeviri metin ikinci bir çevirmen tarafından kapsamlı bir şekilde incelenir. Hukuki incelemeli tercüme prosedüründe ise hukuki tercüme tamamlandıktan sonra bir hukukçu tarafından incelenir. Böylece tercüme edilen içeriğin hedef toplum açısından doğru olup olmadığı kontrol edilerek gerekli önerilerde bulunulur. Bunlara ek olarak hukuki tercümeler çoğunlukla yeminli ya da noter onaylı tercüme sürecine tabidir. Yeminli tercüme, yeminli tercümanın yaptığı tercümenin doğru olduğuna dair imzalı beyan verdiği anlamına gelmekte olup noter onayının ardından çeviri yasal geçerliliğe sahip bir belge haline gelir.
Noter onaylı çeviriler devlet kurumlarına ibraz edilen tüm belgeler için talep edilir. Bunlar arasında; doğum belgesi, ölüm belgesi, evlat edinme belgeleri, başvuru mektupları, teknik patent onayları ve vasiyetnameler gibi belgeler yer alır. Aynı şekilde göçmenlik işlemleri ile ilgili belgelerde de noter onayı aranır. Herhangi bir yabancı ülkede oturma izni ya da vize alınması için yapılan başvurular sırasında ibraz edilecek olan tüm belgeler ilgili ülkenin resmi dilinde olmalıdır. Bu belgeler arasında; doğum belgeleri, göçmenlik belgeleri, sürücü ehliyeti, evlilik belgeleri gibi belgeler sayılabilir. Çeşitli davalarda ve duruşmalarda kullanılan kanıt belgeleri, mahkeme tutanakları, ifade kayıtları, tanık ifadeleri, dava materyalleri gibi belgeler de noter onaylı çeviri sürecine tabidir. Bunların yanı sıra birden fazla uluslararası ofise sahip olan ya da küresel olarak görünürlüğünü artırmak isteyen şirketler de noter onaylı hukuki tercüme sürecine tabidirler. Finansal raporlar, banka mevduatları, iş sözleşmeleri, mali tablolar, yasal sorumluluk reddi beyanları ve hizmet şartları, patent başvuruları, kurumsal ve hükümet teklifleri ile gizlilik anlaşmaları bu belgeler arasındadır.
Hukuki Çeviri En Önemli Çeviri Türlerindendir
Hukuki çeviri diğer tercüme türlerine oranla çok daha zor ve karışık olup hedef dilin ya da ülkenin coğrafi ve kültürel farklılıkları da bu durumun önemli faktörlerinden biridir. Ayrıca hukuki dilin belirli bir terminoloji kullanılmasından kaynaklanan bir karışıklığı da vardır. Bu özellikleri nedeniyle hukuki çeviri diğer çeviri türlerine göre farklılığı ile ön plana çıkar. Hukuki belgelerin diğer pek çok çeviri türüne kıyasla uyulması gereken kesin ve benzersiz şartları vardır. Hukuki tercüme sırasında çevirmen yasal kavramları bir başka dile aktarırken yasal ifadelerde birtakım farklılıklarla karşı karşıya kalabilir. Bu durumda çevirmenin hedef dilde kullanacağı kelimeler ve üslup hakkında net bir tavra sahip olması gerekir. Kendine özgü dili ile dikkat çeken hukuki metinlerde sözcüklerin yanlış kullanılması metnin yalnızca bir kısmının değil tamamının güvenilirliğini kaybetmesine neden olabilir. Ayrıca hukuki çeviride yapılan en küçük bir hata söz konusu belgenin geçersiz sayılmasına, yasal yaptırımlara ve hak kayıplarına neden olabilir. Bu nedenle hukuki tercüme hizmetleri mutlaka alanında uzman ve deneyimli profesyonel çevirmenlerden oluşan bir kadroya sahip olan çeviri bürolarına yaptırılmalıdır.
Hukuki Tercümede Çeviri Programları Kullanılır mı?
Hukuki tercüme kesinlikle makine çevirisi ile yani çeviri programları kullanılarak yapılabilecek bir çeviri türü değildir. Hukuki tercümelerin gerektirdiği doğruluk payının makine çevirisi ile elde edilmesi mümkün değildir. Bunun temel nedeni hukuki tercümenin konusu olan yasal belgelerin, sözleşmelerin, yeminli ifadelerin, bilimsel yazıların, doğum belgelerinin, mahkeme kanıtlarının ve benzeri belgelerin yasal geçerliliğe sahip resmi belgeler olarak kullanılıyor olmasıdır. Hukuki tercümenin hassasiyeti nedeniyle makine çevirisi tavsiye edilmediği gibi doğrudan yapılan ve hedef kitle için bir anlam barındırmayan çeviriler de kaliteli olarak kabul edilmez. Çünkü kaynak dilde yer alan hukuki terimlerin çoğunun hedef dilde belirli bir karşılığı bulunmaz. Bu durumda çevirmenin çeviri otomasyonu tarafında üretilmesi mümkün olmayan kavramsal eşdeğerler kullanması gerekir.