Çeviri sektörü hemen herkesin bildiği üzere son derece geniş kapsamlıdır. Pek çok özel çeviri alt türü olduğu gibi dünya değişip geliştikçe çeviri alt türleri de çeşitlenmektedir. Çünkü değişen ve gelişen ihtiyaçlar çeviri hizmetlerinin kapsamını da değiştirmektedir. Diğer yandan bu aynı zamanda çeviri hizmetini verecek çevirmenlerin uzmanlaşması gerekliliğini de ortaya çıkarmaktadır. Hemen hemen her çeviri alt türü özel bir uzmanlık ve bilgi birikimi gerektirmektedir. Çevirmenin yeterli deneyime ve uzmanlığa sahip olmaması halinde ortaya çıkan çevirinin doğru, kaliteli ve başarılı olması olasılığından söz etmek mümkün değildir.
Ne yazık ki çeviri sektöründe yeterli yetkinliğe ya da çeviri konusu alanda uzmanlığa ve deneyime sahip olmayan çevirmenlerle çalışılması sonucunda doğruluk oranı ve kalitesi düşük çevirilerle sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu sorun genellikle çevirmenlerin eğitim ve deneyim sahibi olmadıkları konularda çeviriler yapmasından kaynaklanmaktadır. Herhangi bir çeviri konusu alanda yeterli bilgiye sahip olmayan çevirmenin fikirleri ve kavramları da olgunlaşmamıştır. Bunun sonucu ise doğal olarak metnin anlamsal yapısının ve özünün tamamen kaybolmasıdır. Yapılan çeviri sonucu elde edilen hedef metin dil bilgisi açısından da anlamsal bütünlük açısından da yeterli olmaz. Bağlam ve anlam karmaşalarının önlenebilmesi için her çeviri ihtiyacında alan uzmanlarıyla çalışmak ve çeviriden mümkün olan en üstün kaliteyi elde etmeyi sağlayacak çeviri bürolarını tercih etmektir.
Çevirinin Başarısı Çevirmenin Uzmanlığına Göre Şekillenir
Çeviri sektöründe alan uzmanlığı, uzman bir çevirmenin gerçekleştirdiği yüksek kaliteli çeviriyle sıradan bir çeviri arasındaki en temel farkın oluşma nedenidir. Çeviri konusu metnin okurları arasında konunun uzmanları da bulunuyorsa ortaya çıkan hedef metin bu kişilerin de beklentilerini karşılayacak düzeyde olmalıdır. Bunun için en önemli adım her çeviri gereksinimi için en doğru çevirmenin tercih edilmesidir. Peki bu nasıl mümkün olabilir diyorsanız devam edelim.
Özel uzmanlık gereksinimi bulunan çeviri projelerinde alan uzmanları ve ana dillerinde yetkin kişilerle çalışılması yüksek çeviri kalitesi yakalanmasına yardımcı olduğu gibi yerel kültüre doğru uyarlanmış bir içerik elde edilmesini de sağlar. İyi yazılmış, kaliteli ve eksiksiz çevirilere ulaşmanın en etkili yolu budur.
Temel olarak bir çevirinin diğerlerinden daha iyi olmasını sağlayan temel etken teknik yeteneğin bilgi ve yaratıcılıkla bir araya gelmesi olsa da yaratıcılığın her çeviri türünde devreye girmesi söz konusu değildir. Çevirmen yalnızca bu alanda deneyimli olmakla kalmamalı çeviri özelinde izlemesi gereken süreci ve çeviri konusu metnin özellikleriyle gereksinimini iyi analiz edebilmelidir. Ayrıca alan özelinde teknik bilgiye, literatür ve terminoloji bilgisine sahip olmalıdır.
Alan Uzmanları ile Çalışmak Neden Önemlidir?
Alan uzmanlarının çevirinin kalitesi ve başarısı için son derece önemli olduğu açık bir şekilde ifade edilebilir. Bir çevirmenin başarılı olabilmesi için kaynak ve hedef dilde tamamen hakim olması temel bir gerekliliktir. Ancak yeterli değildir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi günümüzde hizmet verilmekte olan çok fazla sayıda çeviri alt türü vardır. Çeviri alt türlerini her biri farklı alanlardaki bilgi ve belgelere yönelik sözlü ve yazılı olarak gerçekleştirilir. Bu nedenle çeviri özelinde başarının yakalanması için dil yetkinliğinden çok daha fazlasına ihtiyaç duyulur.
Çevirmen hizmet verdiği alanda derinlemesine bilgi sahibi olmalıdır. Örneklendirmek gerekirse tıp çevirisinden bahsedelim. Tıp çevirisi en önemli ve en titizlikle çalışılması gereken özel çeviri türlerinden biridir. Tıp çevirisi doğrudan insan hayatını ilgilendiren bilgi ve belgeleri kapsayan bir hizmet alanıdır. Tıp çevirisi hizmeti çok geniş bir alanda verilir. Bilimsel araştırmalardan akademik makalelelere tezlerden tahlil sonuçlarına ilaç prospektüslerinden medikal cihazlara kadar çok farklı alanda tıbbi tercüme ihtiyacı söz konusudur.
Çevirmenin tıp çevirisinin konusunu oluşturan alanda bilgi sahibi olması, literatür ve terminoloji hakimiyetinin bulunması zorunlu bir durumdur. Aksi takdirde eksik ya da yanlış çevirilerle karşı karşıya kalınması riski son derece yüksektir. Tıp çevirisinde yapılan hata insan sağlığını doğrudan etkileyerek çok ciddi sonuçlar doğurabilir.
Aynı şekilde özel alan uzmanlığı gerektiren çeviri türlerinden bir diğeri hukuki çeviridir. Hukuki çeviri konusu belgeler ve metinler ulusal ve uluslararası düzeyde kullanılabilirler. Hukuki çeviri yapan çevirmen kaynak ve hedef dil hakimiyetinin yanı sıra hukuk alanında da bilgili olmalıdır. Uluslararası hukuk kuralları hakkında da bilgi sahibi olmak zorundadır. Hukuki tercüme alanında yapılacak yanlışlık ya da eksiklik hak kayıplarından yasal yaptırımlarla karşı karşıya kalınmasına kadar çok ciddi sorunlar doğabilir.
Web sitesi çevirisi de alan uzmanlığının n kadar önemli olduğuna dair örnek olarak paylaşılabilecek bir çeviri alt türüdür. Web siteleri markaların uluslararası pazarlarda faaliyete göstermesi ve pay alması noktasında en kritik rolü üstlenen unsurlardır. Ancak bu etkinin sağlanabilmesi için web sitesi çevirisinin yerelleştirme ile birlikte gerçekleştirilmesi gerekir. Bu nedenle web sitesi çevirisi yapacak olan çevirmenler bu alanda gerekli hizmeti sunacak yeterliliğe sahip olmalıdır.