Ülkemizde ve dünya genelinde akademisyenler her yıl binlerce farklı çalışma ortaya koyarlar. Araştırmalarının daha geniş kitlelere ulaşması, yalnızca yurt içindeki değil aynı zamanda yurt dışındaki hakemli dergilerde de makalelerinin yayımlanması için akademisyenler akademik tercüme hizmetlerinden yararlanırlar. Özellikle yurt dışı hakemli dergilerde çalışmaların yayımlanması için oldukça hassas bir prosedür izlenmekte ve sunulan çeviri ile ilgili bazı noktalardan dolayı çalışmaların yurt dışı hakemli dergilerde yayımlanması sürecinde aksaklıklar yaşanabilmektedir. Bu nedenle akademik çeviri yapılırken belirli noktalara dikkat edilmeli ve bu konuda mutlaka alanında uzman, deneyimli çevirmenlerden hizmet alınmalıdır.
Akademik Çeviri Yapan Tercüman Dile ve Konuya Hakim Olmalıdır
Akademik çeviri yapacak olan çevirmen aynı zamanda yazma becerisine sahip olmalıdır. Normalde pek çok kişi kendi ana dilinde dahi yazı yazma konusunda sıkıntılar yaşamakta ve bu durum yazdığı dile hakim olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle akademik çeviri yapacak olan çevirmen söz konusu dile hakim ve yazma yeteneği olan bir kişi olmalıdır. Akademik çevirilerin başarısını etkileyen diğer bir unsur çevirmenin, çeviri konusu alana hakimiyetidir. Akademik makaleler farklı uzmanlık alanlarında kaleme alındıklarından ve içlerinde bol miktarda alan terminolojisine yer verdiklerinden her çevirmenin akademik çeviri yapması mümkün değildir. Çevirmen, akademik çeviri konusuna hakim ve çeviri konusu metinde geçen terimlere aşina olmalıdır. Konuya tam hakim olunmadan akademik çeviri yapılmaya çalışılması ortaya başarısız bir çalışma çıkmasına neden olacaktır.
Akademik çeviri yapılırken çevirmenlerin titizlikle davranması gereken diğer bir konu kelime seçimidir. Konuya ve dile yeterince hakim olunmadan yapılan tercümelerde, kelime seçimlerinde hatalar yapılması çevirinin anlam bütünlüğünün bozulmasına neden olabilmektedir. Anlam bütünlüğü bozuk makalelerin yurt dışı hakemli dergilerde yayımlanması olasılığı yoktur. Çünkü hakemlerin bu tarz makalelere onay vermesi mümkün değildir. Bu nedenle akademik tercüme yapılırken kelimelerin doğru seçilmesi çevirmenlerin en çok dikkat etmesi gereken konuların başında gelmektedir.
Akademik çeviri konusu makalelerde özel uzmanlık gerektiren terminolojiler kullanılır. Özelikle tıbbi terimler, hukuki terimler, mühendislik alanındaki terimler ile farklı alanlara yönelik terimlerin bulunduğu akademik çevirilere başlanmadan önce tercüme konusu alanın terminolojisine yeterince hakim olunduğundan emin olunması gerekir.
Akademik Çevirilerde Yazım Kurallarına Dikkat
Akademik çeviriler yapılırken dikkat edilmesi gereken diğer bir önemli nokta yazım kurallarına uygunluktur. Dikkat edilmesi kurallar akademik çevirinin başarısı üzerinde doğrudan etkili olduğundan çevirmenin yazım kuralları hakkında detaylı bir şekilde bilgi sahibi olması gerekir. Aynı zamanda makalenin gönderileceği yerin kabul standartları hakkında bilgili olmalı ve tercüme sürecini bu bilgiler ışığında tamamlamalıdır.
Akademik tercümelerde üslup en önemli konuların başında gelir. Her uzmanlık alanının farklı bir üslubu vardır. Bu nedenle çevirmen söz konusu üsluplara hakim olmalı aynı zamanda akademik dil kullanma becerisini bu hakimiyet ile aynı potada eritmeyi başarabilmelidir.
Akademik çeviriye başlanmadan önce çevirmen bu alanda daha önce kaleme alınmış makaleleri incelemeli, üsluplarına hakim hale gelmeli ve yapacağı tercümede kullanması gereken üslup hakkında bir referansa sahip olmalıdır. Çeviri sürecine başladığında akademik bir dil kullanmaya özen göstermelidir. Akademik dilde çeviri metinlerin kaleme alınmasının ayrı bir uzmanlık gerektirdiği göz ardı edilmemesi gereken bir gerçektir. Bu noktada akademik çeviri konusunda yeterli deneyimi ve uzmanlığı, akademik dil konusunda da yeterli hakimiyeti ve bilgisi olmayan çevirmenlerden akademik çeviri almama gerekliliği ön plana çıkmaktadır.
Akademik çeviri hizmetlerine başlanmadan önce çevirmen, çeviri konusu akademik metni baştan sona dikkatlice okumalıdır. Böylece makale hakkında fikir edinmiş ve konuya hakim bir hale gelmiş olacaktır. Bu durumda birden çok anlam taşıyan kelimelerle karşı karşıya kalındığında seçmesi gerekeni daha kolay ve doğru bir şekilde belirleyebilecektir.
Akademik çevirilerde imla hatası yapılması gibi bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle çeviri sırasında çevirmenin noktalama işaretleri konusunda dikkatli olması çok önemlidir. Yurt dışındaki hakemli dergilere gönderilen makalelerde en küçük bir imla hatasının dahi olması makalenin hakemler tarafından askıya alınmasına ya da reddedilmesine neden olabilmektedir. Bu tür durumlarla karşı karşıya kalındığında makalenin reddi çok yüksek bir olasılıktır. Böyle aksiliklerle karşılaşılmaması için akademik çeviri hizmetlerinin bu alanda uzmanlık ve deneyim sahibi, profesyonel tercümanlar tarafından gerçekleştirilmesi konusunda gereken özen gösterilmelidir.
Akademik çalışmalarda hiçbir şekilde intihal olmaması ve benzerlik oranının düşük olması en çok dikkat edilmesi gereken noktaların başında gelir. Bu nedenle akademik çeviri hizmeti verecek olan çevirmen de bu durumun ne kadar önemli olduğunun bilincinde bir tavırla çeviri sürecini tamamlamalıdır. Akademik çeviri yapılırken kesinlikle Google Translate gibi araçlar kullanılmamalı ve çevirinin hiçbir dijital ortamda paylaşılmadığı konusundan emin olunmalıdır.
Akademik çeviri yapacak olan tercüman mutlaka profesyonel, yeterli uzmanlığa ve deneyime sahip bir kişi olmalıdır. Yapılacak olan çeviri bilimsel bir araştırma niteliği taşıdığından çeviri işlemi titizlikle gerçekleştirilmelidir. Tercüman akademik dile hakim ve alanında uzman olmalıdır.