Çeviri farklı sektörlerde ve birbirinden farklı çalışma alanlarında bilgi paylaşımını sağlayan oldukça önemli bir hizmettir. Hemen her alanda bir çeviri ihtiyacı doğması olası olup nitelikli bir çevirmenin kendisini geliştirmesi gereken çok fazla nokta vardır.
Çeviri bir dilden bir başka dile aktarım işlemi olduğu gibi sözlü ve yazılı olarak yapılması mümkündür. Çok geniş kapsamlı bir alan olan ve oldukça geniş bir kitleye hitap eden çeviri hizmetleri kendi içerisinde birçok farklı alt türe sahiptir. Bu alt türler birçok farklı alanı kapsar ve her tür farklı uzmanlığa ihtiyaç duyar. Çeviri hizmetlerinin; sözlü çeviri, ardıl çeviri, simultane çeviri, edebi çeviri, ticari çeviri, hukuki çeviri, teknik çeviri, tıbbi çeviri, medikal çeviri, akademik çeviri yeminli çeviri, noter onaylı çeviri gibi türleri bulunur.
Akademik Çeviri Nedir?
Akademik hayat ile ilgili olarak herhangi bir içeriğin çevirisi akademik çeviri olarak adlandırılır. Akademik çeviri hem ülkemizde hem dünyada en çok ilgi gören çeviri türlerinden biridir. Diğer çeviri türlerine göre daha zor olan akademik çeviri doğası gereği anlam açısından da derinlik gerektirir. Bu nedenle akademik çeviri hizmetleri mutlaka alanında uzman çevirmenler tarafından yapılmalı ve gerekli durumlarda akademisyenlerden destek alınmalıdır.
Akademik çeviri; metinde kullanılan dilin ağır olması, kelimelerin akademik üsluba uygun kelimeler arasından seçilmesi, terminolojiye ve dile tam hakim olunması gerekliliği gibi birçok nedenden dolayı zor olarak değerlendirilir. Bu nedenlerden dolayı akademik çeviri mutlaka alanında uzman profesyonel çevirmenler tarafından yapılmalıdır.
Akademik Çeviri Türleri Nelerdir?
Akademik çalışmalar her geçen gün artmakta ve globalleşmenin etkisiyle pek çok alandaki akademik çeviri giderek önem kazanmakta ve paylaşılmaktadır. Akademik çeviri hizmetleri sayesinde tüm akademik konulardaki bilgi alışverişi son derece kolay bir şekilde gerçekleşmektedir. Yazılan tezlerin giriş bölümü ya da özeti tez özeti çevirisi olarak isimlendirilmekte olup tez özeti çevirisi akademik çevirinin türlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Etkili bir tez özeti, araştırmanın temel noktalarını kapsayan 150 - 200 kelimeden oluşmalıdır. Özet araştırma konusu, önemi, bulguları gibi teze dair önemli noktaları içermelidir. Mümkün olduğunca anahtar kelimelere tez özetinde yer verilmelidir. Tez özeti çevirisi ilgili alanda terminoloji bilgisine sahip uzman çevirmenlerce yapılmalıdır.
Tez özeti ve doğal olarak tez özeti çevirisi aslında bir tezin en kilit noktasını oluşturur. Makalenin ya da tezin çok okunması ve mümkün olduğunca geniş kitlelere ulaşması için özet içerisindeki kelimeler özenle çevrilmelidir. Tez özeti çevirisine yani abstract çevirisi hizmetine özellikle uluslararası konferanslarda ve etkinliklerde büyük ölçüde ihtiyaç duyulur. Tez özeti çevirisi yapılırken, orijinal metindeki cümle yapılarının bozulmamasına, kullanılan bağlaçların dahi değiştirilmeden ve yorumlanmadan çevrilmesine özen gösterilmelidir.
Akademik kariyer yapan kişiler için yazılan tezlerin doğruluğu, yazım yanlışlarının olmaması ve dil bilgisi kurallarına uyulması gerekliliği aynı şekilde tez özeti çevirileri için de geçerlidir. Bu yüzden tezin yazıldığı konuya hakim olan ve tez özeti çevirisini orijinal metindeki dili bozmadan, profesyonel bir şekilde yapabilecek çevirmenlere ihtiyaç vardır.
Lisans, ön lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri eğitim süreçlerinde bir sonraki aşamaya geçmek için tez yazarlar. Bu tezlerden öğrenciler ve akademisyenler başta olmak üzere farklı ülkelerden pek çok kişi yararlanır. Tezler uzun ve karmaşık çalışmalar olduğu için çeviri süreçleri de oldukça özen gerektirir. Tez çevirilerinin de mutlaka uzman profesyonel çevirmenlerce yapılması başarılı bir çeviri elde edilebilmesi için zorunluluk olarak kabul edilir.
Akademik yazı çevirisi de akademik çeviri türlerinden biridir. Akademik yazılar herhangi bir konunun tüm detayları ile okuyucuya anlatılmasını hedefleyen öğretici niteliğe sahip yazılardır. Bu nedenle anlaşılır bir dilde ve biçimde aynı zamanda veri ve kanıt temelinde yazılmış olmaları gerekir. Akademik yazı çevirileri yapılırken uygun bir üslubun benimsenmesine, çevirilerin titizlikle ve orijinal metinle eş değer ayrıntılara sahip olacak şekilde yapılmasına özen gösterilmelidir.
Akademik Çeviri Yapılırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Akademik çeviri hizmetleri; akademik makaleler, tezler, araştırma ödevleri, bilimsel yayınlar, tez özeti çevirileri gibi geniş bir kapsamda sunulur. Akademik çevirinin kalitesi, metni kalitesine de değer katar. Bu nedenle akademik çeviriler kaynak ve hedef dile hakim aynı zamanda çeviri konusu alan hakkında akademik bilgiye sahip çevirmenlerce yapılmalıdır.
Akademik metinlerde kullanılan dil, günlük yaşamda kullanılan dil ile büyük farklılık gösterir. Bu farklılık akademik metinlerde kullanılan cümlelerin yapılarının, kelimelerin ve terimlerin söz konusu alana ait olmasından, her alanın ise kendine ait bir terminolojisi bulunmasından kaynaklanır. Akademik çeviri sırasında kullanılan dil de her metin özelinde, metnin ait olduğu alana özgü olmalıdır. Akademik çeviri yapılırken metinler tamamen kişisel fikirlerden, duygulardan ve düşüncelerden uzak tutulmalıdır. Akademik çeviriye konu olan metinlerde anlatım bozukluğu bulunmamasına ve akıcı bir dil kullanılmasına özen gösterilmelidir. Okuyucu tarafından kolaylıkla anlaşılması beklenen akademik metinler içerisinde terimler bağlama uygun olacak şekilde kullanılmalı, bölümlerin sırasına uygun ve doğru bir şekilde hedef dile aktarım yapılabilmelidir. Çeviri sürecinde herhangi bir hata oluşmasının engellenebilmesi için gerekli durumlarda çevirmen, metnin yazarı ile irtibata geçmeli ve tüm soru işaretlerinden kurtulmalıdır.